چوب و فلک، ابزار تنبیه بزرگ و کوچک!
چوب و فلک، ابزار تنبیه بزرگ و کوچک!
عموماً باور ما این است که از تنبیه موسوم به «فلککردن»، تنها در مکتبخانههای قدیمی و برای اطفال بازیگوش و درسنخوان، استفاده میشد؛ اما واقعیت این است که این روش تنبیه، در بسیاری از موارد دیگر نیز، عمومیت و کاربرد داشت. مثلاً بیشتر خانها در نقاط روستایی، از این روش برای تأدیب و تنبیه روستاییان بختبرگشته استفاده میکردند. در این روش، پای فرد خاطی یا فردی را که قصد تنبیه وی را داشتند، با استفاده از یک ریسمان یا طناب، به چوبی محکم میبستند. به ترکیب این چوب و ریسمان، «فَلَک» میگفتند. گاهی برای محکمترشدن پا در فلک، به جای ریسمان، از تسمه چرمی استفاده میشد. «چوب» عبارت بود از وسیلهای که با آن به کف پای تنبیهشونده ضربه زده میشد. این چوبها را گاه از ترکه انار یا زردآلو و گاهی هم در قالب یک شلاق، از موی اسب میساختند و اصابت آنها با کف پا، درد مهلکی ایجاد میکرد. برخی معتقدند که استفاده از چوب و فلک، به ویژه برای تأدیب نوکران در خانوادههای اشراف، به این دلیل بود که آسیب جدی به بدن وارد نمیکرد؛ یعنی با وجود درد شدید، بسیار کم اتفاق میافتاد که فردی بابت فلکشدن، دچار نقص عضو شود و دردسر ایجاد کند. در قاب تاریخ امروز، دو تصویر از فلککردن در دوره قاجار را ملاحظه میکنید؛ یکی فلککردن اطفال در مکتبخانه و دیگری فلککردن مردی که به تشخیص ارباب یا نظمیه وقت، مستحق تنبیه بودهاست.
